[10] Kiến nghị

 [10] Kiến nghị 

- Quá trình điều tra đã xác định 

• Nguyễn Phương Hồng - Giám đốc Ngân hàng SCB Chi nhánh Sài Gòn, Nguyễn Tiến Thành - Thành viên HĐQT Ngân hàng SCB có hành vi tham gia xây dựng hồ sơ vay vốn, thực hiện việc xét duyệt, cấp tín dụng đối với các khoản vay của các khách hàng thuộc Tập đoàn VTP vay vốn trái quy định của Ngân hàng SCB. 
• Nguyễn Ngọc Dương - Tổng giám đốc Công ty Sài Gòn Peninsula thuộc hệ sinh thái Vạn Thịnh Phát, tham gia vào quá trình chỉ đạo tìm kiếm để thuê người đứng tên các khoản vạy, đứng tên các pháp nhân, sở hữu cổ phần...trực tiếp đứng tên hợp đồng vay vốn, hợp đồng thế chấp tài sản. 

Các đối tượng trên đã giúp sức tích cực cho Trương Mỹ Lan rút tiền của Ngân hàng SCB sử dụng. Mặc dù, không xem xét trách nhiệm hình sự các đối tượng trên do đã chết nhưng cũng cần tiếp tục điều tra, truy hồi dòng tiền nhằm xác định nghĩa vụ hoàn trả tài sản (nếu có). 

• Đề nghị làm rõ tài sản của 05 bị cáo truy nã: Hội đồng xét xử xét trong vụ án này thiệt hại mà bị cáo Trương Mỹ Lan gây ra cho ngân hàng SCB là đặc biệt lớn, điều này có sự tiếp tay không nhỏ của 05 bị cáo đang bị truy nã, HĐXX xét để có căn cứ giải quyết vụ án đúng quy định cũng như thu hồi triệt để tài sản cho nhà nước, HĐXX đề nghị Cục C03 Bộ công an, Viện kiểm sát nhân dân tối cao trong quá trình điều tra vụ án giai đoạn 2 tiếp tục xác minh làm rõ đối với tài sản của các bị cáo nêu trên có liên quan đến hành vi phạm tội của bị cáo Trương Mỹ Lan hay không để có căn cứ xem xét giải quyết trong giai đoạn 2 của vụ án.
• Trong quá trình hoạt động, SCB đã liên tục bị thanh, kiểm tra như đợt Thanh tra SCB năm 2014 - 2015 do Cục Thanh tra, giám sát ngân hàng thành phố Hồ Chí Minh tiến hành; Đoàn thanh tra liên ngành (Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng, Thanh tra Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước, Ủy ban giám sát tài chính quốc gia) để đánh giá thực trạng tài chính Ngân hàng SCB giai đoạn 2017 – 2018; Giai đoạn xử lý sau thanh tra theo chỉ đạo của Chính phủ từ năm 2019 liên quan đến công tác thanh tra tại SCB. Hoạt động của SCB còn chịu sự giám sát chặt chẽ của Ngân hàng Nhà nước thông qua Tổ giám sát liên quan mục tiêu tại Để án hợp nhất, kế hoạch tái cơ cấu giai đoạn 2013 – 2014; Giai đoạn xây dựng, phê duyệt và triển khai Kế hoạch tái cơ cấu SCB (2015 - 2019) và giai đoạn xây dựng, phê duyệt mục tiêu, định hướng, giải pháp và lộ trình thực hiện Đề án cơ cấu lại gắn với xử lý nợ xấu của SCB giai đoạn 2019 – 2020, tầm nhìn đến năm 2030 và giám sát tăng cường đối với SCB. Tuy nhiên, từ năm 2012 đến năm 2022, vụ án mới bị phát hiện khởi tố cho thấy có nhiều lỗ hồng trong công tác quản lý Nhà nước về lĩnh vực tín dụng, ngân hàng. Do đó, thông qua vụ án, Hội đồng xét xử kiến nghị các cơ quan quản lý Nhà nước có giải pháp cũng như ban hành các quy định hướng dẫn chi tiết các hoạt động hợp nhất, sáp nhập, tái cơ cấu, thanh tra và giám sát đối với các tổ chức tín dụng để khắc phục, phòng ngừa vi phạm, tội phạm. 
• - Kiến nghị liên quan thành lập và quản lý doanh nghiệp: HĐXX xét thông qua việc xết xử vụ án Trương Mỹ Lan và đồng phạm cùng một số vụ án kinh tế trong thời gian qua, thấy xuất hiện tình trạng các bị cáo đã lợi dụng chính sách thông thoáng của nhà nước trong công tác đăng ký, cấp giấy phép, trong việc thành lập doanh nghiệp nhiều bị cáo, đối tượng xấu đã lập hàng loạt công ty, doanh nghiệp nhưng không thực tế kinh doanh mà phục vụ các mục đích phi pháp (mua bán hóa đơn, trốn thuế, vay tiền ngân hàng trái quy định), những cá nhân đứng tên thành lập doanh nghiệp, các cá nhân đứng tên vốn góp, đứng tên đại diện pháp luật đều là người lao động làm thuê, trình độ học vấn hạn chế, nhiều công ty có chung địa chỉ trụ sở, có sự chồng chéo về thành viên góp vốn hoàn toàn không biết gì hoặc thậm chí được mượn giấy tờ tùy thân để thành lập doanh nghiệp thực hiện các khoản vay, giao dịch lên đến hàng trăm hàng ngàn tỷ đồng, chính việc này gây khó khăn cho cơ quan chức năng khó phát hiện và ngăn chặn kịp thời những sai phạm cũng như khó khăn trong công tác điều tra xử lý về sau. 
• Việc thành lập doanh nghiệp quá dễ dàng đã trở thành một phương thức, thủ đoạn để các bị cáo trong vụ án này thực hiện hành vi phạm tội. Theo đó HĐXX kiến nghị chính phủ, Bộ kế hoạch đầu tư, các cơ quan chức năng có liên quan tăng cường hơn nữa trong công tác quản lý nhà nước về việc đăng ký thành lập và quân lý doanh nghiệp, phải kiểm soát chặt chẽ đầu vào và công tác hậu kiểm để tránh trường hợp các đối tượng xấu lợi dụng đăng ký thành lập công ty để phục vụ các mục đích trái pháp luật; nhưng vẫn khuyến khích, tạo động lực để phát triển kinh tế như chủ trương của Chính phủ đề ra. 
• - Kiến nghị liên quan công ty Kiểm toán: Hội đồng xét xử xét thấy thông qua một số vụ án liên quan đến các ngân hàng trong thời gian qua (như các vụ án liên quan ngân hàng VNCB, các vụ án liên quan ngân hàng DAB, Vụ án liên quan ngân hàng SCB đang được xét xử) thấy xuất hiện tình trạng hằng năm các ngân hàng đều được kiểm toán đều không cho thấy điểm bất thường nào về tình hình tài chính nhưng sau khi các sai phạm bị phát hiệu thì kết quả kiểm toán sau đó cho thấy các ngân hàng đều lỗ lũy kế và âm vốn chủ sở hữu lên đến hàng ngàn tỷ đồng, như vụ án này sau khi hợp nhất, SCB đã thuê các công ty kiểm toán lớn kiểm tra báo cáo tài chính hàng năm và kết quả thẩm định thường niên từ năm 2012 đến năm 2021, tức là thời điểm trước khi vụ án bị khởi tố, đều không cho thấy điểm bất thường nào về tình hình tài chính của ngân hàng, theo các báo cáo kiểm toán mà SCB công bố, trong đợt kiểm toán gần nhất trước vụ án vào tháng 6/2021, SCB ghi nhận lợi nhuận lũy kế hơn 1.000 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu gần 22.000 tỷ đồng.Thế nhưng, khi các sai phạm bị phát hiệu, SCB bị Ngân hàng Nhà nước đưa vào diện kiểm soát đặc biệt từ tháng 10/2022, kết quả kiểm toán cho thấy thời điểm 30/9/2022, ngân hàng SCB âm vốn chủ sở hữu 443.769 tỷ đồng, lỗ lũy kế là 464.547 tỷ đồng . 
• Qua đó HĐXX nhận thấy đang có bất cập lớn trong công tác kiểm toán nên thông qua vụ án này HĐXX kiến nghị các cơ quan chức năng có biện pháp quản lý chặt chẽ hơn, tăng cường hơn nữa vai trò quản lý Nhà nước trong lĩnh vực trong công tác kiểm toán, đảm bảo chất lượng của công tác kiểm toán, đảm bảo công tác kiểm toán tại các ngân hàng là kiểm tra và đánh giá các thông tin tài chính mang tính chính xác, khách quan và minh bạch nhăm đảm bảo tạo nên một nền tảng tài chính quốc gia minh bạch và vững mạnh. 
• Bên cạnh đó HĐXX cũng đề nghị Cục C03- Bộ công an, Viện kiểm sát nhân dân tối cao trong quá trình điều tra vụ án giai đoạn 2 tiếp tục làm rõ vai trò, trách nhiệm của các công ty kiểm toán tại ngân hàng SCB, các kiểm toán viên có liên quan nếu đủ căn cứ thì đề nghị xem xét xử lý theo đúng quy định. 
• - HĐXX xét theo hồ sơ vụ án thể hiện tại số tay ghi chép và lời khai của Bùi Vặn Dũng, Trần Thị Hoàng Uyên (Trợ lý Trương Mỹ Lan) và Trần Thị Thúy Ái, từ 26/02/2019 đến ngày 12/9/2022, theo chỉ đạo của Trương Mỹ Lan, Dũng đã vận chuyển tiền từ Ngân hàng SCB về Tập đoàn VTP (193-203 Trần Hưng Đạo) hoặc về Hầm B1, Tòa nhà Sherwood (127 Pasteur) hoặc giao, đưa cho một số cá nhân theo chỉ đạo của Trương Mỹ Lan thông qua Trần Thị Hoàng Uyên là khoảng 108.878 tỷ đồng và 14.757.677 USD (tiền rút ra không chỉ có nguồn từ khoản vay tín dụng của Ngân hàng SCB mà cồn có nguồn từ phát hành trái phiếu) theo đó để có căn cứ giải quyết vụ án cũng như thu hồi triệt để tài sản cho nhà nước, khắc phục hậu quả của vụ án HĐXX đề nghị Cục C03 Bộ công an, Viện kiểm sát nhân dân tối cao trong quá trình điều tra vụ án giai đoạn 2 tiếp tục xác minh làm rõ việc sử dụng 108.878 tỷ đồng và 14.757.677 USD, đồng thời, làm rõ các sai phạm có liên quan (nếu có) để có căn cứ xem xét xử lý khi giải quyết vụ án trong giai đoạn 2. 
• Trong vụ án này, HĐXX nhận thấy bị cáo Trương Mỹ Lan đã sử dụng tiền của SCB để nhận chuyển nhượng, đầu tư nhiều dự án bất động sản, tuy nhiên có nhiều dự án chưa đầy đủ về mặt pháp lý, chưa được làm rõ, kê biên nên HĐXX chưa có đủ căn cứ để xem xét giải quyết trong vụ án này. theo đó để có căn cứ giải quyết vụ án cũng như thu hồi triệt để tài sản cho nhà nước, khắc phục hậu quả của vụ án HĐXX đề nghị Cục C03 Bộ công an, Viện kiểm sát nhân dân tối cao trong quá trình điều tra vụ án giai đoạn 2 tiếp tục xác minh làm rõ các tài sản bất động sản, các dự án, phương án liên quan đến bị cáo Trương Mỹ Lan chưa được giải quyết, xử lý trong vụ án này mà bị cáo Trương Mỹ Lan (hoặc cá cá nhân, tổ chức cho Trương Mỹ Lan sử dụng) hợp tác, giao kết, giao dịch để xác định đúng bản chất các giao dịch trên nhằm xác định tài sản và hành vi sai phạm của các cá nhân, tổ chức có liên quan (nếu có) để xử l theo quy định. 
• - Hoạt động cấp tín dụng tại SCB có tình trạng, tài sản đảm bảo của các khoản vay là quyền tài sản, các dự án chưa đủ pháp lý theo quy định, theo đó SCB không thực hiện đăng ký giao dịch đảm bảo. Hậu quả, các tài sản trên không đủ điều kiện xử lý khi khoản vay bị phân loại nợ xấu. Do đó, kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền có quy định chi tiết các điều kiện về tài sản đảm bảo tại tổ chức tín dụng để đảm bảo các khoản vay có khả năng thu hồi.