[3.3] Bên cạnh hoạt động thanh tra, ngay sau khi hợp nhất, để giám sát tình hình hoạt động và việc thực hiện đề án cơ cấu lại đối với Ngân hàng SCB nhằm phát hiện các sai phạm và kịp thời chấn chỉnh, giúp Ngân hàng SCB hoạt động theo đúng quy định của pháp luật, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành 07 Quy chế giảm sát, giám sát tăng cường SCB theo từng giai đoạn.

[3.3] Bên cạnh hoạt động thanh tra, ngay sau khi hợp nhất, để giám sát tình hình hoạt động và việc thực hiện đề án cơ cấu lại đối với Ngân hàng SCB nhằm phát hiện các sai phạm và kịp thời chấn chỉnh, giúp Ngân hàng SCB hoạt động theo đúng quy định của pháp luật, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành 07 Quy chế giảm sát, giám sát tăng cường SCB theo từng giai đoạn. 

Trong đó từ tháng 3/2016 đến tháng 10/2022, Cục Thanh tra, giám sát Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh (Cục II) và Ngân hàng Nhà nước đã ban hành 01 quy chế giám sát, 03 quy chế giám sát tăng cường và thành lập 04 Tổ giám sát để triển khai thực hiện, cụ thể: ơ

Giai đoạn từ tháng 03/2016 đến tháng 12/2019: Thục hiện giám sát theo Quyết định số 31/QĐ-Cục II.6 ngày 01/3/2016 Cục Thanh tra, giám sát Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh. Tổ giám sát gồm 06 thành viên do Nguyễn Tín làm tổ trưởng; Võ Văn Thuần - Phó Cục trưởng Cục II trực tiếp chịu trách nhiệm chỉ đạo, điều hành. 

Giai đoạn từ tháng 01/2020 đến tháng 11/2021: Thực hiện giám sát tăng cường theo Quyết định số 03/QĐ-NHNN.m ngày 21/01/2020 của Ngân hàng Nhà nước. Tồ giám sát gồm 06 thành viên do bà Trần Thị Hứng làm tổ trưởng; Võ Văn Thuần - Phó Cục trưởng Cục II trực tiếp chịu trách nhiệm chỉ đạo, điều hành, đến ngày 17/9/2020 thì do Phan Tấn Trung - Phó Chánh thanh tra, giám sát trực tiếp chịu trách nhiệm chi đạo, điều hành.

Giai đoạn từ tháng 12/2021 đến tháng 5/2022: Thực hiện giám sát tăng cường theo Quyết định số 85/QĐ-NHNN.m ngày 03/12/2021 của Ngân hàng Nhà nước. Tổ giám sát gồm 09 thành viên do bà Trần Thị Hứng làm tổ trưởng; Phan Tấn Trung - Phó Chánh thanh tra, giám sát trực tiếp chịu trách nhiệm chi đạo, điều hành. 

Giai đoạn từ tháng 3/2022 đến tháng 9/2022: Thực hiện giám sát tăng cường theo Quyết định số 12/QĐ-NHNN.m ngày 29/3/2022 của Ngân hàng Nhà nước. Tổ giám sát gồm 08 thành viên do Phan Tấn Trung - Phó Chánh thanh tra làm tổ trưởng đồng thời trực tiếp chịu trách nhiệm chỉ đạo, điều hành. 

Quá trình tham gia thực hiện công tác giám sát đối với Ngân hàng SCB, bà Trần Thị Hứng và các thành viên Tổ giám sát đã phát hiện và có nhiều báo cáo về các dấu hiệu sai phạm xảy ra tại Ngân hàng SCB; kiến nghị, đề xuất với Võ Văn Thuần - Phó Cục trưởng Cục II, Phan Tấn Trung - Phó Chánh TTGS NHNN Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh và Nguyễn Tín - Tổ trưởng Tổ giám sát về việc: 

• (1) Tiến hành kiểm tra/thanh tra để xử lý sai phạm (56 lượt Văn bản báo cáo); 
• (2) Báo cáo, đề xuất NHNN và Cơ quan TTGS NHNN tiến hành thanh tra pháp nhân đối với Ngân hàng SCB (10 lượt Văn bản báo cáo); 
• (3) Kiến nghị đưa SCB vào diện kiểm sát toàn diện, kiểm soát đặc biệt hoặc áp dụng biện pháp can thiệp sớm theo quy định của pháp luật (11 lượt Văn bản báo cáo); 
• (4) Kiến nghị có biện pháp kiểm soát rủi ro đối với việc định giá lại tài sản bảo đảm có giá trị lớn và tăng đột biến sau mỗi lần định giá (09 lượt Văn bản báo cáo. 

Tuy nhiên, Võ Văn Thuần, Phan Tấn Trung và Nguyễn Tín đã chỉnh sửa, gạch bỏ và có ý kiến chị đạo không đồng ý với một số kiến nghị, đề xuất quan trọng của thành viên Tổ giám sát. 

Theo đó, quá trình thực hiện, chỉ đạo công tác thanh tra, giám sát đối với Ngân hàng SCB, Nguyễn Văn Dũng, Võ Văn Thuần, Phan Tấn Trung, Nguyễn Thị Phi Loan và Nguyễn Tín đã nhận của Ngân hàng SCB số tiền từ 470.000.000 đồng đến 1.800.000.000 đồng và có các hành vi: 

• (1) Ngăn chặn, cản trở việc báo cáo hoặc báo cáo không trung thực các hành vi sai phạm và thực trạng tài chính rất xấu của Ngân hàng SCB lên NHNN và Co quan TTGS NHNN; 
• (2) Không kiến nghị NHNN đưa SCB vào diện kiểm soát toàn diện; 
• (3) Không kiến nghị Cơ quan TTGS NHNN thanh tra pháp nhân SCB để kịp thời xử lý các sai phạm; 
• (4) Thu hẹp phạm vi thanh tra không đúng với đề xuất của Tổ giám sát, cố ý làm trái với ý kiến chỉ đạo của NHNN và Cơ quan TTGS NHNN. 

Hành vi vi phạm cụ thể của các cá nhân nêu trên nhu sau: 

+ Nguyễn Tín soạn thảo để Nguyễn Thị Phi Loan duyệt, trình Nguyễn Văn Dũng ký Văn bản số 31/CucII.4.m ngày 19/3/2015 báo cáo Cơ quan TTGS NHNN về thực trạng tài chính và hoạt động của Ngân hàng SCB nhưng không phản ánh, phản ánh không trung thực về: 

(1) Thực trạng tài chính SCB (Báo cáo nêu tại thời điểm 30/6/2014 “Chênh lệnh Thu nhập trừ Chi phí của Ngân hàng SCB là 4.964.399 triệu đồng” trong khi dự thảo Kết luận thanh tra năm 2014 ghi nhận âm 4.964.399 triệu đồng"; 

(2) Báo cáo nêu tỷ lệ nợ xấu dưới mức 3%, trong khi Dự thảo Kết luận thanh tra thể hiện trên 3%; 

(3) Không nêu tỷ lệ an toàn vốn, tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn, tỷ lệ khả năng chỉ trả, tỷ lệ giới 204 hạn cấp tín dụng đối với 01 khách hàng và thời điểm SCB không đảm bảo các tỷ lệ trên theo quy định;

(4) Không nêu sai phạm về hoạt động cấp tín dụng, phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng đề xử lý rủi ro, sai phạm trong việc thực hiện các nội dung theo phê duyệt của Thống đốc NHNN. 

+ Võ Văn Thuần chỉ đạo Nguyễn Tín chỉi báo cáo nội dung “Hạch toán và xử lý lãi dự thu”, không báo cáo đầy đủ sai phạm về cơ cấu nợ, hoạt động tín dụng và không có kiến nghị đúng lên NHNN và Cơ quan TTGS NHNN theo kết quả kiểm tra các nội dung tại Công văn số 1029/CucII.3 ngày 10/6/2016 của Tổ giám sát. Sau gần 03 năm kiểm tra, Nguyễn Văn Dũng mới chỉ đạo Nguyễn Tín soạn thảo Văn bản số 857/CucII.3 ngày 31/5/2019 gửi Ngân hàng SCB nêu nội dung các sai phạm, yêu cầu rà soát, chấn chỉnh và xử lý trách nhiệm các cá nhân liên quan tuy nhiên lại bỏ nội dung kiến nghị về việc tạm dừng giải ngân đối với Dụ án Mũi đèn đỏ mà hành viên Tổ Giám sát đưa ra. 

+ Võ Văn Thuẩn ký Công văn số 1095/CụcII.2 ngày 04/7/2019 báo cáo Chánh Thanh tra Giám sát NHNN và Thống đốc NHNN với nội dung “Trình Thống đốc NHNN đặt SCB vào tình trạng giảm sát toàn diện nếu xét thấy SCB vi phạm các chỉ đạo của Thống đốc NHNN trong việc thực hiện kế hoạch tái cơ cấu và các chỉ đạo khác” thay vì “Trình Thống đốc NHNN đặt SCB vào tình trạng giám sát toàn diện theo Khoản 2, điều 3 Quyết định 31/QĐ-CucII ngày 01/3/2016” như đề xuất của Tổ giám sát. 

+ Võ Văn Thuần bút phê chỉ đạo không đồng ý thành lập Đoàn thanh tra để tiến hành thanh tra một số nội dung tại Ngân hàng SCB, trong đó có việc thanh tra hoạt động tín dụng theo đề xuất của Tổ giám sát tại Tờ trình số 101/TCT.SCB.m ngày 06/9/2018. 

+ Phan Tấn Trung có ý kiến bút phê không đồng ý với việc cung cấp thông tin thực trạng hoạt động của Ngân hàng SCB qua công tác giám sát để Cơ quan TTGS có căn cứ phục vụ việc xếp hạng Ngân hàng SCB theo kiến nghị của Tổ giám sát tại Báo cáo số 31/T03 ngày 23/10/2020 mà đề nghị ngược lại Cơ quan TTGS cung cấp thông tin đề xuất xử lý đối với Ngân hàng SCB. Theo đó, Nguyễn Văn Dũng ký Báo cáo số 282/BC-HCM (do Nguyễn Văn Dũng ký) gửi Cơ quan TTGS với nội dung: “đề xuất Thống đốc NHNN giao Cơ quan TTGSNH tiếp tục rà soát kết quả xếp loại SCB năm 2019 theo quy định của pháp luật để sớm xem xét trình cơ chế giám sát SCB theo quy định”. 

+ Phan Tấn Trung không đồng ý với việc NHNN Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh xin chủ trì thanh tra toàn diện pháp nhân Ngân hàng SCB theo đề xuất của Tổ giám sát tại Báo cáo số 60/T03 ngày 02/4/2021 và cho rằng NHNN Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh chi thanh tra các chi nhánh trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. 

+ Phan Tấn Trung đã chỉnh sửa, gạch bỏ, yêu cầu Tổ giám sát soạn thảo lại để Nguyễn Văn Dũng ký Công văn số 123/HCM-TTrl ngày 26/10/2021 báo cáo Thống đốc NHNN và Cơ quan TTGS NHNN về nội dung giám sát đối với 12 hồ sơ phát sinh tại Hội sở chính Ngân hàng SCB theo Công văn số 579/NHNNTTGSNH ngày 02/7/2021 của Cơ quan TTGS NHNN theo hướng không nêu nội dung đánh giá sai phạm và đề xuất, kiến nghị của Tổ giám sát, cụ thể “Hồ sơ có dấu hiệu vi phạm điều kiện vay vốn và không đảm bảo các điều kiện cấp tín dụng ... Kiến nghị xem xét triển khai biện pháp thanh tra tại chỗ đối với Hội sở Ngân hàng SCB". 

+ Nguyễn Văn Dũng chỉ đạo và kết luận tại cuộc họp ngày 16/02/2022: "Cần xác định, lựa chọn khách hàng có trọng tâm, trong điểm đáp ứng yêu cầu của cuộc thanh tra và công tác quản lý Nhà nước” để Nguyễn Thị Phi Loan ký Thông báo sô 49/TB-TTGSNH.TTr1 ngày 25/02/2022 với nội dung không thực hiện thanh tra toàn bộ 439 khoản vay theo yêu cầu tại 17 Văn bản của NHNN mặc dù Tổ giám sát đã có báo cáo những khoản vay trên có dấu hiệu vi phạm các quy định của pháp luật nên đã đề xuất thanh tra.

Hành vi của các bị cáo đã vi phạm khoản 2 Điều 4 Nghị định số 26/2014/NĐ-CP ngày 07/4/2014 của Chính phủ và khoản 1 Điều 4 Thông tư số 08/2017/TT-NHNN ngày 01/8/2017 của Ngân hàng Nhà nước về nguyên tắc giám sát ngân hàng, cụ thể: “Giám sát ngân hàng phải tuân theo quy định của pháp luật hiện hành; bảo đảm chính xác, khách quan, trung thực, công khai, kịp thời”; vi phạm khoản 1, khoản 3 Điều 17 Thông tư số 08/2017/TT-NHNN ngày 01/8/2017 của Ngân hàng Nhà nước và Điều 25 Nghị định 26/2014/NĐ-CP của Chính Phủ về các biện pháp xử lý khi phát hiện sai phạm trong giám sát ngân hàng, cụ thể: 

“Điều 17. Các biện pháp xử lý trong giám sát ngân hàng 

• 1. Khuyển nghị, cảnh báo. 
• 3. Kiến nghị cấp có thẩm quyền các biện pháp xủ lý giám sát ngân hàng khác theo quy định của pháp luật". 

Điều 25. Các biện pháp xử lý giám sát ngân hàng Tùy theo mức độ an toàn, lành mạnh và vi phạm pháp luật của đối tượng giám sát ngân hàng, Thanh tra, giám sát ngành Ngân hàng áp dụng các biện pháp xử lý sau đây: 

• 1. Kiến nghị Thống đốc Ngân hàng Nhà nước hoặc người được Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ủy quyền áp dụng các biện pháp xử lý quy định tại Điều 59 Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. 
• 2. Kiến nghị cấp có thẩm quyền đặt tổ chức tín dụng vào kiểm soát đặc biệt, áp dụng các biện pháp cơ câu lại theo quy định của pháp luật.
• 5. Kiến nghị Thống đốc Ngân hàng Nhà nước hoặc người được Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ủy quyền đình chỉ, chấm dứt các hành vi vi phạm pháp luật và hoạt động gây mất an toàn hoạt động của đối tượng giám sát ngân hàng. 
• 6. Kiến nghị Thống đốc Ngân hàng Nhà nước hoặc người được Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ủy quyền áp dụng các biện pháp kiểm soát các giao dịch tiểm ản rủi ro và hạn chế tăng trưởng, mở rộng quy mô, các hoạt động ảnh hưởng đến an toàn hoạt động của đối tượng giám sát ngân hàng”.  

Vi phạm Điều 27 Nghị định 26/2014/NĐ-CP của Chính Phủ về Quyền, nghĩa vụ của Thanh tra, giám sát ngành Ngân hàng trong hoạt động giám sát ngân hàng, cụ thể: 

"Điều 27. Quyền, nghĩa vụ của Thanh tra, giám sát ngành Ngân hàng trong hoạt động giám sát ngân hàng 

• 3. Cảnh báo, khuyến nghị rủi ro, an toàn hoạt động và vi phạm pháp luật của đối tượng giám sát ngân hàng. 
• 7. Yêu cầu đối tượng giám sát ngân hàng hoặc kiến nghị Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, cơ quan nhà nước có thẩm quyền áp dụng biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn và xử lý rủi ro, vi phạm pháp luật của đối tượng giám sát ngân hàng, sửa đổi, bổ sung, đình chỉ việc thi hành, hủy bỏ những quy định trái pháp luật hoặc ảnh hưởng đến an toàn hoạt động ngân hàng. 
• 12. Tiến hành thanh tra, kiểm tra tr đối tượng giám sát ngân hàng khi phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật, dẩu hiệu rủi ro, không an toàn trong hoạt động." Hậu quả từ các hành vi sai phạm và nhận tiền của các cá nhân tại Cục II, Đoàn thanh tra, NHNN Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh và Tổ Giám sát đã tạo điều kiện cho Ngân hàng SCB thực hiện hoạt động cho vay lũy tiến từng năm để Trương Mỹ Lan rút tiền sử dụng. Thiệt hại đến nay dư nợ của các tỗ chức, cá nhân thuộc nhóm Trương Mỹ Lan tính đến ngày 17/10/2022 là 677.286 tỷ đồng, chưa có khả năng thu hồi. 

Như vậy, đã có đủ cơ sở xác định hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn làm trái với chức năng, nhiệm vụ công tác được giao vì vụ lợi cá nhân của Nguyễn Văn Hưng, Nguyễn Thị Phụng, Bùi Tuấn Khoa, Vương Đỗ Anh Tuấn, Trần Văn Tuấn, Lê Thanh Hà, Nguyễn Văn Thùy, Nguyễn Tuấn Anh, Vũ Khánh Linh, Trương Việt Hưng, Nguyễn Dụy Phương, Nguyễn Văn Dũng, Nguyễn Thị Phi Loan, Võ Văn Thuần, Phan Tấn Trung, Nguyễn Tín gây thiệt hại đặc biệt lớn cho Ngân hàng SCB đã phạm vào tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”, tội phạm và hình phạt quy định tại khoản 3 Điều 356 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017.